Kết luận
Chín sứ mệnh viết cho chín tỷ người. Số người đang xây chúng thì đếm được trên đầu ngón tay.
Khoảng cách ấy không phải một điều đáng xấu hổ — mọi thứ đều bắt đầu như vậy. Nó chỉ là bài toán trung tâm còn lại của dự án này, và không có giải pháp kỹ thuật nào cho nó.
Một nhóm nhỏ không giữ nổi một lời hứa trăm năm
Tài liệu này nhận với bạn hai điều đứng cạnh nhau. Một: mọi thứ ở đây do nhóm sáng lập đề xuất. Hai: nhóm sáng lập chỉ là giàn giáo, và lịch tháo giàn giáo được đếm công khai.
Hai điều ấy chỉ cùng đúng được nếu có một điều thứ ba: phải có người đứng vào chỗ giàn giáo đang đỡ. Một mạng lưới hứa sống lâu hơn những người viết ra nó thì không được phép phụ thuộc vào họ. Lời mời dưới đây vì thế không phải một lời mời xã giao — nó là điều kiện để chính lời hứa kia không rỗng.
Năm cách tham gia, và cửa của từng cách
| Cùng… | Nghĩa cụ thể | Cửa | Vai tương ứng |
|---|---|---|---|
| Đóng góp | Phản biện. Tìm chỗ tài liệu này nói quá, nói sai, hoặc nói tránh | ĐANG MỞ | Công dân — đọc và tranh luận |
| Xây dựng | Hợp đồng, ứng dụng, công cụ — và tài liệu, dịch thuật, dạy học | HÉ MỞ — gửi được qua kênh; kho mã công khai chưa chốt | Người xây |
| Đồng hành | Chạy một node độc lập, hoặc một node kiểm toán, trên hạ tầng của chính bạn | CHƯA MỞ — chờ hiện vật tham gia | Người ký · Người chứng |
| Điều hành | Đề xuất, tranh luận, bỏ phiếu về những thứ mang nhãn ĐỀ XUẤT | CHƯA MỞ — chờ phân tán quyền biểu quyết | Công dân — đề xuất và bỏ phiếu |
| Sở hữu | Một con người thật, một suất, một lá phiếu | CÒN TRỐNG — cách nhận phần chưa được khắc | Tầng A: Người |
Đọc bảng này theo chiều dọc cột "Cửa" thì thấy ngay một điều: cách tham gia sâu nhất lại là cách đóng chặt nhất. Đó là sự thật khó chịu của giai đoạn này, và giấu nó đi thì lời mời thành lời quảng cáo.
Bốn việc bạn làm được ngay, không cần xin phép ai
1 · Tìm chỗ sai trong chính tài liệu này. Tài liệu tự liệt kê chỗ yếu của nó ở mục Điều đã chứng minh, điều còn mở và Điều còn ngỏ và mối lo. Nếu bạn tìm được một chỗ chưa nằm trong hai danh sách đó, đấy là đóng góp đắt nhất mà một người lạ có thể tặng dự án này.
2 · Tự kiểm mạng. Mục Tự kiểm mạng đọc thẳng từ endpoint công khai, không qua con số nào do dự án tự khai. Ba câu hỏi ở đó hỏi được cho mọi mạng, không riêng mạng này.
3 · Tự kiểm tài liệu. Bản văn được băm và neo lên Bitcoin; trang Tự kiểm chứng tài liệu cho bạn tải đủ hiện vật để đối chiếu bằng công cụ độc lập.
4 · Đòi ba cửa còn thiếu. Chúng liệt kê ngay dưới đây, kèm lý do vì sao chưa mở — để bạn hỏi đúng chỗ thay vì hỏi chung chung.
Hai địa chỉ, cùng một mục đích — góp ý, phản biện, và báo lỗi bảo mật: contact@9chain.com · t.me/LOVE_9Chain
Ba cửa nhóm sáng lập còn nợ
| Cửa còn nợ | Vì sao chưa mở | Mở ra thì ai bước vào được |
|---|---|---|
| Hiện vật tham gia — genesis, danh sách peer, image node trên kho công khai | Là cổng của nấc Mở cho người ngoài, chưa qua | Nhà vận hành validator · đội vận hành phía khách · node kiểm toán |
| Kho mã công khai và đường đóng góp | Việc mở mã là quyết định chưa chốt; đóng góp và mở mã đi cùng nhau | Người xây — lập trình, tài liệu, dịch thuật |
| Quyền biểu quyết thật, ngoài tay dự án | Quyền biểu quyết đến từ vốn đã đặt cọc, mà vốn ấy còn tập trung | Công dân — và chỉ khi đó việc phê chuẩn mới có tính chính danh |
Ba cửa này không nằm trong danh sách KHẮC. Chúng là việc phải làm, và tiến độ của chúng đo được từ bên ngoài bằng thang bốn nấc — không cần tin lời ai.
Hình 22 — Bốn vòng tham gia và ba cái cổng giữa chúng. Vòng trong cùng đang mở; ba cổng còn lại là việc nhóm sáng lập nợ.
Đây không phải một lời mời đầu tư
Cần nói thẳng, vì bốn chữ cùng sở hữu rất dễ bị đọc thành một lời chào bán.
Không bán, không niêm yết, không đỡ giá, không hứa lợi nhuận — bốn điều này mang nhãn KHẮC, nằm trong hiến pháp, và không đem ra biểu quyết. Sở hữu trong tài liệu này nghĩa là một con người thật, một suất, một lá phiếu — thứ không mua thêm được bằng tiền, và cũng không mất đi vì bạn đến muộn.
Hệ quả trực tiếp, và nên nhớ kỹ: bất kỳ ai chào bán cho bạn một suất, một phần, hay một cơ hội vào sớm nhân danh dự án này đều đang lừa bạn — kể cả khi họ dùng đúng tên, đúng logo, đúng những chữ trong tài liệu này.
Điều một người đến sau vẫn đổi được
Cuối cùng, câu đáng nói nhất của cả mục này: cửa sổ để đổi thiết kế vẫn còn mở, và nó đóng ở genesis của mạng chính thức.
Từ nay tới đó, mọi thứ mang nhãn ĐỀ XUẤT và CÒN TRỐNG đều còn sửa được: tổng cung, nhịp mở kho, chín vai, cách một con người nhận phần của mình. Sau đó, phần đã khắc là vĩnh viễn — và "vĩnh viễn" ở một hạ tầng định sống nhiều thế kỷ nghĩa là lâu hơn tất cả những người đang đọc câu này.
Nên nếu bạn định nói một câu về dự án này, quãng để nói câu ấy có trọng lượng nhất là bây giờ, lúc nó còn là chữ.
Câu chốt: chín sứ mệnh không thể do chín người giữ. Thứ tài liệu này mời bạn không phải một sản phẩm để dùng, mà một cuốn sổ để cùng viết — và lời mời chỉ thật đúng bằng số cửa đã mở, nên chúng tôi liệt kê cả những cửa còn đóng, kèm tên người phải mở chúng: chính chúng tôi.