Bỏ qua điều hướng
Tài liệu 9Chain

Chín đối tượng

Cập nhật lần cuối: 08/08/20267 phút đọc

Mọi mục trước nói về cơ chế. Mục này nói về người: ai cần thứ đã mô tả, họ cần nó vào khoảnh khắc nào, và — quan trọng không kém — họ đã dùng được chưa.

Chín đối tượng chia làm bốn nhóm theo quan hệ với chain: người dựng, người giữ cho sống, người kiểm chứng, và người dùng cuối. Mỗi bảng dưới đây có cùng bốn cột, trong đó cột cuối là cột trung thực: nấc nào mở khoá cho họ.

Hình 12 — Chín đối tượng đặt lên thang trưởng thành. Càng xuống dưới càng chưa tới.

Người dựng chain

#Đối tượngKhoảnh khắc họ cần đến 9ChainĐược trả lời bằngMở khoá ở nấc
1Tổ chức phát hành tài sản — quỹ, công ty phát hành chứng chỉ, tổ chức phát hành stablecoinKhi cơ quan quản lý hỏi "chứng minh rằng chỉ ví đã duyệt mới nhận được tài sản này" — và câu trả lời không thể là "hợp đồng của chúng tôi có kiểm"Cổng tuân thủ nằm trong đồng thuận, dưới tầm với của hợp đồng1 để thử · 4 để chạm tài sản thật
2Fintech và công ty token hoáKhi bài toán là ra sản phẩm, mà báo giá đầu tiên nhận được là một dự án hạ tầng sáu thángChain dựng từ một bản kê khai; vòng đời đã được mã hoá1
3Consortium nhiều bên — nhiều định chế cùng một sổKhi bên thứ hai hỏi "vì sao chúng tôi phải tin máy chủ của các anh?" và bên thứ ba sẽ hỏi lại đúng câu đóChế độ nhiều bên; ngưỡng chặn bất kỳ ai nắm quá một phần ba quyền biểu quyết2 — vì mỗi thành viên phải tự chạy được node

Ba đối tượng này là phần cầu đã được chứng minh bằng tiền ở mục Nhu cầu: chính vì thiếu một chỗ như vậy mà những định chế lớn nhất đã phải tự xây hạ tầng riêng, còn phần còn lại của thị trường thì không đủ sức làm thế.

Người giữ cho chain sống

#Đối tượngKhoảnh khắc họ cần đến 9ChainĐược trả lời bằngMở khoá ở nấc
4Nhà vận hành validatorKhi được mời tham gia một mạng nhưng điều kiện tham gia là mua và giữ token của chính mạng đóValidator theo danh tính, ràng buộc bằng hợp đồng, trả công bằng tiền thật2 — cần hiện vật tham gia và image node công bố công khai
5Đội vận hành phía kháchKhi lãnh đạo hỏi "nếu nhà cung cấp tắt máy thì sổ của mình còn không?"Operator sinh sẵn genesis, danh sách peer và khoá để họ chạy node trên hạ tầng của chính họ2 — cùng lý do trên

Đối tượng thứ năm là thứ làm cụm từ "đa bên" có nghĩa. Nếu mọi node đều do một bên vận hành, thì mọi lời hứa về phi tập trung chỉ là cách nói.

Và đây là chỗ tài liệu phải tự chỉ ra một mâu thuẫn: cả hai đối tượng này bị chặn ở nấc 2, tức là chưa mở. Một mạng chưa công bố hiện vật tham gia thì chưa thể nói mình đa bên với người ngoài — nó mới chỉ đa bên với những ai được mời.

Người kiểm chứng

#Đối tượngKhoảnh khắc họ cần đến 9ChainĐược trả lời bằngMở khoá ở nấc
6Kiểm toán viênKhi cần trả lời "tháng trước có lần chuyển nào bị chặn không, và vì sao?" — một nhật ký chỉ có phần thành công thì không trả lời đượcVai trò kiểm toán trên chain; mọi lần từ chối đều phát sự kiện, kể cả lần bị chặn ở biên liên chuỗi1
7Cơ quan giám sátKhi cần biết cưỡng chế nằm ở tầng nào, và ai chịu trách nhiệm khi có sự cốCổng tuân thủ ở tầng giao thức; ranh giới trách nhiệm viết rõ giữa nền tảng và bên phát hành1 để trình bày · 4 để cấp phép

Hai đối tượng này đọc chain chứ không vận hành nó, nên dễ bị bỏ quên khi thiết kế. Nhưng chính họ quyết định chain có được phép chạm tài sản thật hay không — nên phải phục vụ họ từ đầu, không thể thêm vào sau.

Người dùng cuối — phần chưa tới

#Đối tượngKhoảnh khắc họ cần đến 9ChainĐược trả lời bằngMở khoá ở nấc
8Cá nhânKhi muốn một sổ mà không ai tắt được, nhưng không biết và không muốn biết gì về hạ tầngMô tả bằng lời, người duyệt, máy dựng3 — cần tài khoản, buộc chain có chủ sở hữu, và chi phí đủ rẻ
9AI agentKhi một agent ký một việc và sau đó không ai trả lời được ai đã làm việc nàyDanh tính riêng neo ở tầng giao thức thay cho một khoá dùng chung4 — và còn cần một lược đồ định danh dùng chung được công bố

Hai đối tượng cuối là lý do dự án tồn tại, đồng thời là hai đối tượng chưa dùng được. Mục Nhu cầu cho thấy khoảng trống của đối tượng thứ chín đang lớn rất nhanh: số agent tăng theo cấp số, còn tỷ lệ agent có danh tính riêng thì không.

Tài liệu đặt chúng ở cuối danh sách chứ không ở đầu, vì đặt ở đầu sẽ là bán một thứ chưa có.

Ai KHÔNG nằm trong chín

Một danh sách chỉ toàn lời mời là một danh sách đáng ngờ. Bốn nhóm dưới đây không phải đối tượng của 9Chain, và nói ra rẻ hơn cho cả hai bên.

Không phải đối tượngVì saoNên dùng gì
Tổ chức chỉ cần sổ nội bộ của một bênKhông có ai để không tinMột cơ sở dữ liệu
Ứng dụng công khai cần tối đa tính kết hợpRiêng tư ở đây là ràng buộc, không phải tính năng họ cầnMột rollup hoặc chain công khai
Tổ chức muốn kiểm soát tuyệt đối chain của mìnhMâu thuẫn trực tiếp với ngưỡng một phần ba: nếu một bên luôn quyết được thì bất biến đa bên không còn nghĩaMột cơ sở dữ liệu có nhật ký, và nói thẳng như vậy
Người tìm một token để đầu cơDự án không bán, không niêm yết, không đỡ giáKhông có gì ở đây dành cho họ

Nhóm thứ ba là nhóm dễ mất nhất, vì họ thường có ngân sách và họ tin rằng họ đang mua một blockchain. Thứ họ thật sự muốn là một cơ sở dữ liệu trông giống blockchain.

Một cổng chung cắt ngang cả chín

Bốn đối tượng dùng được ngay ở nấc thấp nhất — để thử, để dựng, để kiểm chứng. Ba đối tượng nữa chờ nấc Mở cho người ngoài. Hai đối tượng cuối còn xa hơn.

Nhưng có một ranh giới cắt ngang tất cả: khoảnh khắc trên chain có giá trị thật của người khác, mọi đối tượng đều dừng lại trước cùng một cổng — nấc Tài sản thật, với kiểm định độc lập, khung pháp lý đã chốt, và phân tán theo miền hỏng. Không ai đi vòng qua cổng đó, kể cả đối tượng số một.

Câu chốt: một nền tảng chỉ đáng tin khi nó nói được ai chưa dùng được nó, và ai không nên dùng nó, rõ như khi nói ai đã dùng.